Hoppa yfir valmynd

Hugtakasafn þýðingamiðstöðvar utanríkisráðuneytisins

Ritstjóri: Sigrún Þorgeirsdóttir
Leitarorð Leitartungumál
Nánari leit  |  Fletting sviða

Hugtakasafn : Kynning

UM HUGTAKASAFN ÞÝÐINGAMIÐSTÖÐVAR UTANRÍKISRÁÐUNEYTISINS


Þýðingamiðstöð utanríkisráðuneytisins var stofnuð árið 1990 og var aðalverkefni starfsmanna hennar frá upphafi að annast þýðingu samningsins um Evrópska efnahagssvæðið (EES-samningsins) og reglugerða, tilskipana, ákvarðana og tilmæla sem falla undir hann. Einnig hafa starfsmenn þýðingamiðstöðvar þýtt alþjóðasamninga og aðra lagatexta þar sem nota þarf staðlaðan hugtakaforða, t.d. Schengen-samninga, fríverslunarsamninga og samninga Evrópuráðsins.

Meginhluti íðorðanna í Hugtakasafninu tengist hinum ýmsu sérsviðum EES-samningsins en einnig er þar að finna mörg íðorð á sviði laga og stjórnsýslu. Þá eru í safninu fjöldamörg hugtök og heiti sem tengjast alþjóðastofnunum og stofnunum Evrópusambandsins. Lagatextarnir, sem falla undir EES-samninginn, varða margir réttindi og hagsmuni hins almenna borgara, t.d. á sviði félagslegra réttinda, matvælaöryggis, neytendamála, umhverfismála og vinnuréttar. Þessar þýðingar eru ýmist teknar beint inn í íslenskan rétt eða þær eru grunnur að íslenskum lögum og reglugerðum.

Nú eru í safninu rúmlega 70.000 íðorð og orðasambönd og stöðugt bætast ný við. Safnið er enn í vinnslu og er sem slíkt háð fyrirvörum. Hugtakasafnið er í eigu þýðingamiðstöðvar utanríkisráðuneytisins. Aðgangur er öllum heimill án endurgjalds.

Allir starfsmenn þýðingamiðstöðvar hafa átt þátt í því að byggja upp Hugtakasafnið. Íslenskar þýðingar hugtaka í safninu eru að stórum hluta komnar frá þýðendunum en auk þeirra hefur stór hópur sérfræðinga hjá opinberum stofnunum, í háskólasamfélaginu og atvinnulífinu lagt til efni í safnið. Hugtakasafnið er afurð íðorðastarfsins sem unnið er á þýðingamiðstöð.

Í Hugtakasafninu eru aðaltungumálin íslenska og enska en einnig er að finna í safninu íðorð á öðrum málum, þ.e. dönsku, frönsku, norsku, sænsku, þýsku og latínu. Hægt er að slá inn leitarorð á öllum þessum tungumálum og leita í öllum málum í einu. Íslenskan er grunntungumálið og niðurstöður birtast í íslenskri stafrófsröð. Hægt er að haka við orðrétta leit til að takmarka leitina. Ef ekki er hakað við orðrétta leit birtast öll dæmi um tiltekið orð eða orðasamband í safninu.

Smella má á hverja færslu og fá nánari upplýsingar, t.d. um efnissvið, notkunardæmi, tilvísun í rit, númer skjalsins (t.d. Celex-númer í lagasafni Evrópusambandsins), athugasemdir um breytingar, málfræðiupplýsingar o.fl.


EFNISSVIÐ

Helstu efnisþættir EES-samningsins varða fjórfrelsið, þ.e. frjálsa vöruflutninga, frjálsa þjónustustarfsemi, frjálsa fjármagnsflutninga og frjálsa för fólks. Sérsvið undir EES-samningnum eru t.d. fjármál, félagsleg réttindi, landbúnaður, hagskýrslugerð, íðefni, lyf, neytendamál, upplýsingatækni og fjarskipti og umhverfismál. Af sérsviðum utan EES-samningsins má nefna t.d. innflytjendamál, sjávarútveg, þróunaraðstoð, skattamál og tollamál. Af öðru tagi eru svið eins og alþjóðastofnanir, lagamál, landa- og staðaheiti og samningaheiti.

Efnissvið Hugtakasafnsins eru:

alþjóðastofnanir (e. international organisations)
dómsmálasamstarf (e. judicial cooperation)
efnahagsmál (e. economic affairs)
fast orðasamband í EB-/ESB-textum (e. fixed phrase in EC/EU texts)
félagaréttur (e. company law)
félagaréttur (reikningsskil) (e. company law (accounting standards))
félagsleg réttindi (e. social rights)
félagsleg réttindi (heilbrigðismál) (e. social rights (health affairs))
fjármál (e. financial affairs)
flutningar (e. transport)
hagskýrslugerð (e. statistics)
hugtak, almennt notað í EB-/ESB-textum (e. term generally used in EC/EU texts)
hugverkaréttindi (e. intellectual property law)
innflytjendamál (e. immigration)
innri markaðurinn — almennt (e. internal market — general)
íðefni (e. chemicals)
íðefni (efnaheiti) (e. chemicals (chemical names))
lagamál (e. legal terms)
landa- og staðaheiti (e. country and place names)
landbúnaður (e. agriculture)
landbúnaður (dýraheiti) (e. agriculture (zoological names))
landbúnaður (plöntuheiti) (e. agriculture (botanical names))
lyf (e. medicinal products)
lyf (plöntuheiti) (e. medicinal products (botanical names))
menntun og menning (e. education and culture)
milliríkjasamningar (e. international agreements)
neytendamál (e. consumer affairs)
opinber innkaup (e. public procurement)
orka og iðnaður (e. energy and industry)
samkeppni og ríkisaðstoð (e. competition and state aid)
samningar og sáttmálar (e. agreements and treaties)
sjávarútvegur (e. fisheries)
sjávarútvegur (dýraheiti) (e. fisheries (zoological names))
sjóðir og áætlanir (e. funds, instruments and policies)
sjóðir og áætlanir (heilbrigðismál) (e. funds, instruments and policies (health affairs))
skattamál (e. taxation)
smátæki (e. instruments and appliances)
sprengiefni og efnavopn (e. explosives and chemical weapons)
staðfesturéttur og þjónusta (e. right of establishment and freedom to provide services)
stofnanir (e. institutions)
tollamál (e. customs)
tæki og iðnaður (e. technology and industry)
umhverfismál (e. environment)
upplýsingatækni og fjarskipti (e. information technology and telecommunications)
utanríkisráðuneytið (e. Ministry for Foreign Affairs)
vélar (e. machinery)
vinnuréttur (e. labour law)
þróunaraðstoð (e. development aid)
öryggis- og varnarmál. (e. security and defense policy).
Var efnið hjálplegt?Nei
Takk fyrir

Ábendingin verður notuð til að bæta gæði þjónustu og upplýsinga á vef Stjórnarráðsins. Hikaðu ekki við að hafa samband ef þig vantar aðstoð.

Af hverju ekki?

Hafa samband

Ábending / fyrirspurn
Ruslvörn
Vinsamlegast svaraðu í tölustöfum

Vefurinn notar vefkökur til að bæta upplifun notenda og greina umferð um vefinn. Lesa meira